TÜRK MİTOLOJİSİ: AYAZ ATA VE NARDUGAN BAYRAMI

Ayaz Ata Kimdir?

 Ayaz Ata, Türk, Altay ve Orta Asya mitolojilerinde özellikle Kazam ve Kırgızlarda Soğuk Tanrısı olarak geçer. Bir takım benzerlikleri nedeniyle de Noel Baba ile özdeşleşmiş durumdadır. Ayaz Ata olarak dillendirildiği gibi Ayaz Han olarak da dile getirilir. Rivayetlere göre Ay ışığından yaratılmıştır ve soğuk havaya neden olur. Çok soğuk havalarda “ Hava ayazayaz denilir ya!” o ayaz sözcüğü Ayaz Atadan gelmektedir. Türk coğrafyasında  “ yakıcı soğuk, aşırı soğuk” anlamına gelmektedir. Ülger burcunun altı yıldızı göğün altı deliğidir ve oradan soğuk hava gelmektedir. Bu şekilde de kış mevsimi gelmektedir. Ayaz Ata da bu yakıcı soğuklarda ortaya çıkıp kimsesizlere ve açlara yardım eden bir evliya olarak görülür hatta kimi Hristiyan söylemelerde de Ayaz Ata hakkında bir Hristiyan azizi olduğuna dair söylemler vardır.  Ayaz Ata hakkında anlatılan hikayelerde, kimsesizlere ve açlara yardıma giderken ona Kar Kız adında kimi kaynaklarda kızı kimi kaynaklarda da torunu olarak geçen güzeller güzeli bir kız eşlik etmektedir. Yaptıkları iyiliklerde her zaman gizli kalmıştır. Ayaz Ata’nın adı Özbeklerde “Ayoz Bobo veya Ayaz Ota” olarak da geçmektedir.

Nardugan Bayramı Nedir?

Yaşanan soğuk ve don olaylarında insanlar çocuklarını, hastalarını ve yaşlılarını kaybediyorlardı. Yaşanın bu denli kayıplar insanların morallerinin çok fazla düşmesine neden oluyordu. Türk geleneklerine göre;  Türkler neyi kendilerine adet olarak benimseyip bunu bir ritüel olarak devamını getirmişlerse mutlaka ardında güçlü köklere bağlı bir nedeni vardır. İnsanların yaşadıkları bu kayıplar, inançlarına göre gecelerin kısalıp gündüzlerin uzamaya başladığı 21 Aralık tarihinde meydana gelen gece ile gündüzün birbiri ile savaşından meydana geliyordu. Gece ve gündüz arasında geçen bu savaşın ardından gündüz bu savaştan galip olarak çıkıyordu. Bu süre zarfında meydana gelen can kayıplarının bu kayıplardan meydana gelen moral bozukluklarının bu zaferle beraber son bulacağına inanılıyordu. Bu da insanların ritüellerinde daha sıkı bağlanmasına neden oluyordu. Soğuk kış günlerinin ardından yerini neşe doldurulması için yapılan gelenekler birer ritüele dönüşmüştür.  Ve yıllar yılları kovaladıkça da Türkler bu yapılan kutlamalara büyük bir bağla bağlanmaya başlamışlardır.

Var olan bu inançlarını daha da sağlam kılmak adına inançlarının yanına bir de akçam ağacını ilave etmişlerdir. Türkler için hayatın devamlılığı anlamına geçen bu akçam ağacı sadece Orta Asya’da yetişen “hayat ağacı” unvanını aldı ve Nardugan Bayramının değişmez sembollerinden biri oldu. Nardugan Bayramı, her yıl 21 Aralıkta Türkler arasında kutlanan bir bayramdır. Nardugan günümüzde Orta Asya ülkelerinde kış dönümünü ifade etmek için de kullanılmaktadır. Türklerin bu bayramı İslamiyet öncesinde kutladıkları söylenmektedir fakat kesin olduğuna dair herhangi bir belgeye ulaşılmamıştır. Türkler bu bayramda kışın gidişini kutlamak adına akçam ağacı altına hediye koyarlar  ve hediyeleşirlerdi. Aynı zamanda güneşi kendilerine geri verdi diye Tanrı Ülgen’e teşekkürlerini sunup dua ederlerdi. Aynı günümüzdeki bayramlarda olduğu gibi Nardugan Bayramında güzel kıyafetler giyilip aile büyüklerinin ziyaretine gidilirdi daha sonra da akçam ağacının etrafında toplanılarak birlikte şarkı söylenilir, ziyafetler çekilirdi. Bugün günümüzde de halen kutlanmaya devam edilen Nardugan Bayramı, eskisi kadar çok yaygın olmasa bile bir kısım kesimlerde kutlanmaya devam edilmektedir.

Kampüstesin Bundle uygulamasında

Varyantlı Virüs Nedir? Nasıl Oluşur?