Grafik Tasarım Sanat Mıdır?

Grafik Tasarım Sanat Mıdır?

Sanat kendi içinde derya deniz bir alandır. Tamamen yaratıcılığın ürünü olan eserlerin bir bütünü olarak kabul edilen sanat, henüz kendi içindeki çoğu tartışmasını da sonuçlandıramamıştır. Sanatçı olmak, yapılan işten entelektüel bir haz almaktır. Duygular, izlenimler ve yaratıcılığın harmanlanmasıyla ortaya çıkarılan, emektarının nezdinde sanat eseri sayılan tüm eserlerin, sanat eseri olarak kabul edilmesi gerektiği görüşündeyim. Günümüzde sanat sergisinde bir muzun alelade yere bırakılması, sergiye gelen kişilerin o muzu sanat eseri olarak görmesine yetecek düzeydedir. Bir sanat eserini sanat yapan olduğu yer midir, tekniği midir yahut güzelliği midir? Neyin sanat, neyin sanat olmadığına karar verecek kesin kriterler elbette yoktur. Peki, grafik tasarım sanatın neresinde konumlanıyor?

#1 Güvenlik levhalarında tasarım

Birçok yerde karşımıza güvenlik uyarıları çıkar, fakat çoğunlukla birbirinin aynısıdır ve görmezden geliriz. Bu da bizi tehlikelere açık hale getirir. Hâlbuki güvenlik uyarıları hayati önem taşımaktadır. Çoğunlukla yaşanabilecek kaza ve yaralanmalara karşı bir ön uyarıdır. Bu noktada devreye tasarım girdiğindeyse güvenlik uyarıları dahi incelenmeye değer parçalara dönüşmektedir.

#2 Londra Metrosu, Anthony Burrill

Anthony Burrill'in özünde basit ama önemli bir mesajın, çarpıcı ve fark edilir bir tavırda iletilmesine örnek Londra Metrosu çalışması, tasarımın güzel örneklerinden biridir. Neredeyse kimsenin yüzüne bakmadığı güvenlik uyarılarını, zeki tasarımıyla iletişime açık hale getirmiş, görenlerde merak uyandırmıştır.

#3 Tasarım güzellikten ibaret değildir

Her gün karşımıza çıkan minimal tasarımlar, bizlerde herkesin grafik tasarım yapabileceğini düşündürüyor. Bu çok da yanlış değildir. Zira grafik tasarım, özel bir yeti değil; tasarım programlarını kullanmakla icra edilebilen bir iştir. Fakat tasarım göze güzel görünmesinden ibaret değildir.

Çağdaş grafik tasarımın temelleri Bauhaus hareketine dayanmaktadır. Bauhaus hareketi, stille ilgili değil, biçim ve işlevle ilgili bir ideolojidir. Yani grafik tasarımın estetikten ibaret olmadığına dayanır. Bir tasarımın sebebi ve mantığı olması gerektiğini savunmuşlardır. Immanuel Kant'ın da dediği gibi "İçeriksiz düşünceler boş, kavramsız sezgiler ise kördür.".

#4 Talking Therapy: Richard Irving ve Gerard Edmonson

Leeds Counselling, akıl hastalıklarını konuşma terapileriyle tedavi eden bir kuruluştur. Yukarıdaki resimler kuruluşun hizmetlerini tanıtmak amacıyla hazırlanmış afişlerdir. Danışmanlık alan kişilerin seanslar esnasında sarf ettikleri cümlelerden oluşan portreler, huzursuz bir aklın karmaşasını yansıtmak amacıyla defalarca tekrarlanmıştır. Seçilen sloganlar ise nazik fakat konuşmaya teşvik eden cinsten. Bağlam ve içeriğin belli mantık çerçeveleri içerisinde yaratıcılığın da ön plana çıkmasıyla oluşturulan afişlerin, harika bir tasarım olduğu su götürmez bir gerçek. Peki, bu afişlere sanat eseri diyebilir miyiz?

#5 Sanatın tasarımdan ayrılan yönleri

Sanat bir sorun ortaya koyarken, tasarım bir soruna çözüm getirir. İyi sanat bakana bir haz sunarken, iyi tasarım bir mesajı anlatmada yahut bir kişiyi harekete geçirmede rol üstlenir. Sanatçı olmak bir yetenek gerektirirken, tasarımcı olmak tamamen bir beceridir, öğrenilebilir. Sanatçı olmak sadece iyi el becerilerine sahip olmak değil, sanatsal bir bakışa sahip olmayı da gerektirir. Fakat her iyi sanat eseri nasıl herkesi etkileyemiyorsa, tasarımda da bu geçerlidir. Grafik tasarım bir firma için logo, afiş veya broşür hazırlamaktan ibaret değildir. Yeri geldiğinde bir ideolojiye öncülük etmekte, yeri geldiğinde karmaşık metro istasyon rotalarının basitleştirerek hayatımızı kolaylaştırmaktadır. Yapılan en büyük hataysa tasarımcının işini hafife almaktır. Bir tasarım programında ufak bir çizik çizmek bile kâğıt üzerinde olduğu kadar kolay değildir. Eğer bir tasarımcıyı sanatçı yapmayan öge bir çıkış noktasının olmasıysa, bugün sanatçı olarak telaffuz edilen birçok orta çağ ressam ve heykeltıraşı, kiliseden tabiri caizse “brief” alarak eserlerini ortaya koymuşlardır. Sanat tarihinde bahsi geçen kiliselerdeki İsa heykelleri ve melek figürleri, ilhamla değil, papazların isteklerine göre şekillendirilmiştir.

#6 Tasarım sanattır

Grafik tasarım sanat mıdır? Evet, sanattır. Tasarımcı sanatkâr mıdır? Evet, sanatkârdır. Yaratıcılıkla ortaya konulan her ürün de sanat eseridir. Zira kullanılan araçlarla sanatın ne olduğunun ayrımını yapıyor olsaydık, zamanında sanatını icra ederken boyasını kendi imal eden sanatçı da sanayi tipi boya kullanan sanatçıları, sanatçı olmaktan men edebilirdi.

Sanatı tasarımdan ayıran yönleri olmakla birlikte, tasarımı sanatta koparan kıstaslar bulunmamaktadır. Böylesi bir iddia entelektüelliğin sanat sergisine gitmekten geçtiğini sanmakla benzer bir yanılgıdır. Nasıl “bir çocuk bile çizer bunu” denilen tablolar milyon dolarlara satılıyorsa, tasarımcının eserlerinden para kazanması da absürt bir durum değildir. Zira sanatçı olmanın öncül koşullarından biri, bu işten para kazanmamak değildir. 

AZİZ SANCAR KİMDİR? NEDEN BEYİN GÖÇÜ YAPMIŞTIR? NİÇİN ÜLKESİNE DÖNMÜYOR?

MADE IN U.S.A FİLMİ